العالم العلوي 1 - سئل - عليه السّلام - عن العالم العلويّ فقال : صور عارية عن الموادّ ، عالية عن القوّة و الاستعداد ، تجلّى لها فأشرقت ، و طالعها فتلألأت ، فألقى في هويّتها مثاله ، فأظهر عنها أفعاله ، و خلق الإنسان ذا نفس ناطقة ، إن زكّاها بالعلم و العمل فقد شابهت جواهر أوائل عللها ، و إذا اعتدل مزاجها و فارقت الأضداد فقد شارك بها السّبع الشّداد 5885 . عالم بالا 1 - از آن بزرگوار از جهان بالا ( يعنى عالم مجردات كه به حسب مرتبه از عالم اجسام و ماديات بالاتر است ) پرسيده شد فرمود : صورت هايند برهنه از مادهّ‌ها ( مانند مقدار و شكل و حجم ) بلندتر از قوه و استعدادند ( يعنى هر چه از كمالات دارند بالفعل است زيرا كه قوه و استعداد از لوازم ماديات مى باشند چنان كه در بشر متصور است ) خداوند براى آنها منكشف گرديده و تابيده پس نورانى شدند و بر آنها طلوع نموده و بر آنها نور افشانى كرد پس درخشان گرديدند ، و در هويّت و تشخص آنان مثال و شباهت خود را إلقاء نمود ، پس از آنها افعال خويش را ظاهر فرمود ( ممكن است مقصود اين باشد كه آنها را همچون خود مجرد قرار داد و خلقت را از كارهاى آنها مقرر نمود همچون وسائط ديگر مانند خلقت طير بدست حضرت عيسى - عليه السلام - و يا آنكه مراد اين است كه آنها متخلق به اخلاق الهى هستند ) و انسان را صاحب نفس دريابنده آفريد ، اگر آن را به علم و عمل پاكيزه گرداند پس در حقيقت مشابه با گوهرهاى علت هاى آنها ( عقول مقدسّه كه به قول حكماء وسائط در ايجاد موجوداتند و علل آنها منتهى به آنها شود ) خواهد گرديد ، و چون مزاج آن معتدل باشد ( يعنى در حرارت و برودت و رطوبت و يبوست و از اضداد جدا گرد ، چنان كه بايد آدمى شجاع باشد از جبن دور گردد يا جواد و سخى باشد از بخل بپرهيزد و همچنين . . . ) پس